فرانسه به عنوان یکی از قدیمی ترین نظام های حقوقی اروپا، قوانین مشخص و دقیقی در زمینه تابعیت و اقامت دارد. تولد فرزند در خاک این کشور، برخلاف تصور رایج، به تنهایی به معنای اعطای تابعیت نیست اما در شرایط خاص می تواند مسیر اقامت قانونی و در نهایت شهروندی فرانسه را هموار کند. آشنایی با این قوانین، نقش مهمی در تصمیم گیری آگاهانه خانواده های مهاجر دارد.
مهاجرت به فرانسه از طریق تولد فرزند، از موضوعاتی است که همواره با ابهام و اطلاعات نادرست همراه بوده است. در حالی که قانون فرانسه در این زمینه شفاف عمل می کند، برداشت های عمومی اغلب با واقعیت حقوقی فاصله دارند. بررسی دقیق شرایط تولد، وضعیت اقامتی والدین و سن کودک، نقش تعیین کننده ای در این مسیر ایفا می کند. کارشناسان رجبی در ادامه شما را با شرایط و قوانین این امر آشنا می سازند.
قانون تولد فرزند در فرانسه
در رابطه با قانون تولد فرزند در فرانسه، این کشور از قانون خون پیروی می نماید، یعنی تولد در این کشور تابعیت والدین را برای فرزند در پی خواهد داشت. اما دقت داشته باشید که در صورت داشتن شرایط زیر تابعیت و اقامت فرانسه می تواند به فرزند متولد شده برسد:
- اگر هردو والدین دارای تابعیت یا اقامت فرانسه باشند؛ فرزند چه در داخل و چه در خارج از فرانسه متولد شود؛ می تواند تابعیت فرانسوی داشته باشد.
- اگر یکی از والدین فرانسوی باشد یعنی دارای تابعیتی فرانسوی باشد، فرزند متولد شده در این کشور تابعیتی فرانسوی به دست می آورد.
- اگر یکی از والدین تابعیتی فرانسوی داشته باشد، یعنی پاسپورت فرانسه را داشته باشد؛ فرزند چه در داخل و چه در خارج از این کشور متولد شود اقامت دائم فرانسه را به دست می آورد.
یک گام سرنوشت ساز
شرایط و هزینه ها
جزئیات لازم
شرایط قانونی دریافت تابعیت فرانسه برای نوزاد متولد شده از والدین خارجی
برخلاف برخی کشورها که تابعیت را صرفاً بر اساس محل تولد اعطا می کنند، نظام حقوقی فرانسه از اصل خاک مشروط (Jus Soli Conditionnel) پیروی میکند. به این معنا که تولد کودک در خاک فرانسه به تنهایی منجر به اعطای تابعیت فرانسوی نمی شود، مگر آنکه شرایط مشخصی که در قانون مدنی فرانسه تصریح شده اند، تحقق یابد.
بر اساس ماده 18 قانون مدنی فرانسه (Article 18 du Code civil)، تابعیت فرانسوی در درجه اول از طریق حق خون (Jus Sanguinis) منتقل می شود؛ یعنی تنها کودکانی که حداقل یکی از والدین آن ها فرانسوی باشد، از بدو تولد تابعیت فرانسه را دریافت می کنند. در نتیجه، کودکی که در فرانسه از والدین کاملاً خارجی متولد شود، در زمان تولد فرانسوی محسوب نمی شود؛ مگر در موارد استثنایی که قانون پیش بینی کرده است.
استثنا اول: تولد در فرانسه از والدین نامشخص یا بدون تابعیت
مطابق ماده 19 قانون مدنی فرانسه ، اگر کودکی در فرانسه متولد شود و والدین او نامشخص باشند یا هیچیک از والدین تابعیت مشخصی نداشته باشند. کودک به صورت خودکار تابعیت فرانسه را در بدو تولد دریافت می کند. این قاعده با هدف جلوگیری از بی تابعیت ماندن نوزادان در حقوق بین الملل پیش بینی شده است.
اصل خاک مشروط (Jus Soli Conditionnel)
مهم ترین مبنای حقوقی دریافت تابعیت فرانسه برای فرزندان والدین خارجی، ماده 21-7 قانون مدنی فرانسه (Article 21-7 du Code civil) است. بر اساس این ماده اگر کودکی در فرانسه از والدین خارجی متولد شود و از سن 11 سالگی به بعد حداقل 5 سال به صورت مستمر در فرانسه اقامت داشته باشد، در 18 سالگی به طور خودکار تابعیت فرانسه را کسب می کند.
در این حالت نیازی به ارائه درخواست رسمی (déclaration) نیست، مگر آن که کودک یا والدین به طور صریح با آن مخالفت کنند که این سازوکار، نمونه بارز اصل خاک مشروط در نظام حقوقی فرانسه است.
امکان دریافت زودهنگام تابعیت
قانونگذار فرانسه امکان تسریع در دریافت تابعیت را نیز فراهم کرده است. مطابق ماده 21-11 قانون مدنی فرانسه کودک متولد فرانسه از والدین خارجی می تواند در سن 13 سالگی (با رضایت والدین) یا در سن 16 سالگی (به صورت مستقل)،اقامت مستمر و واقعی در فرانسه داشته باشد و پیوند واقعی با جامعه فرانسه (scolarité، زبان، زندگی اجتماعی) اثبات شود.
اطلاعات فوق مستند به Code civil français (مواد 18، 19-1، 21-7 و 21-11) و راهنمای رسمی دولت فرانسه در پایگاه service-public.fr می باشد که مرجع اصلی اطلاع رسانی حقوقی و اداری برای اتباع خارجی در فرانسه است.
تجربه واقعی خانواده های ایرانی با تولد فرزند در فرانسه
برخلاف تصور عمومی، اغلب خانواده های ایرانی که فرزندشان در فرانسه متولد می شود، از همان ابتدا با این واقعیت حقوقی مواجه می شوند که تولد کودک، اقامت یا تابعیت فوری برای والدین ایجاد نمی کند. در ادامه تجربه چندین خانواده ایرانی با تولد فرزند در فرانسه را که به دست آورده ایم را در اختیار شما می گذاریم:
- زوج ایرانی با ویزای تحصیلی وارد فرانسه شدند و فرزند آن ها در سال دوم اقامت، در فرانسه متولد شد. «بعد از تولد فرزندمان، هیچ تغییری در اقامت ما ایجاد نشد. فقط برای کودک، اقامت وابسته گرفتیم.»
- خانواده ایرانی با ویزای توریستی وارد فرانسه شدند و فرزندشان در سال 2018 در این کشور متولد شد. «فکر می کردیم تولد بچه یعنی اقامت ما قانونی می شود، اما اخطار خروج دریافت کردیم.»
- خانواده ایرانی با پرونده پناهندگی در فرانسه که در حال بررسی بوده، دارای فرزند شدند. «به ما گفتند بچه فرانسوی نیست و پرونده پناهندگی تغییری نکرد.»
- زوج ایرانی با اقامت کار در فرانسه پایدار در شهر تولوز و فرزند دوم آن ها در این شهر متولد شد. «هیچ وقت روی تولد به عنوان راه میان بر حساب نکردیم؛ فقط قانون را درست اجرا کردیم.»
مزایای تابعیت و پاسپورت فرانسه
شاید برخی از شما عزیزان از امتیازاتی که پاسپورت و تابعیت فرانسه می تواند برای شما یا فرزندانتان به همراه آورد اطلاع نداشته باشید؛ در ادامه زیر برخی از مهم ترین آن ها را آورده ایم:
بر اساس رتبه بندی رسمی Henley Passport Index، که معتبرترین شاخص جهانی سنجش قدرت پاسپورت ها است، پاسپورت فرانسه در بالاترین رده های جهانی قرار دارد و امکان سفر بدون ویزا یا با ویزای فرودگاهی به بیش از 189 کشور و قلمرو را فراهم می کند.
- حق اقامت دائمی و بدون محدودیت در فرانسه
- برخورداری از حقوق شهروندی کامل (رأی دادن، مشارکت سیاسی، اشتغال در مشاغل دولتی خاص)
- دسترسی برابر به سیستم تأمین اجتماعی، بیمه درمانی، آموزش و خدمات عمومی
- امنیت اقامتی بالا؛ تابعیت برخلاف اقامت، قابل لغو یا مشروط نیست (جز در موارد بسیار استثنایی)
- امکان انتقال تابعیت به فرزندان طبق قوانین Code civil
- بدون نیاز به ویزا یا مجوز خاص، در 27 کشور اتحادیه اروپا زندگی، کار و تحصیل کند.
- از حقوق برابر با شهروندان محلی در کشورهای عضو اتحادیه بهره مند شود.
- به بازار کار گسترده اروپا دسترسی مستقیم داشته باشد.
هزینه زایمان برای مهاجرین در فرانسه
سیستم درمانی فرانسه یکی از پیشرفته ترین نظام های سلامت در اروپاست و زایمان در این کشور یک خدمت پزشکی کاملاً ساختارمند و قانون مند محسوب می شود. با این حال، میزان هزینه زایمان برای مهاجران به طور مستقیم به وضعیت بیمه درمانی و اقامت آن ها وابسته است.
زایمان در فرانسه با بیمه درمانی دولتی
اگر مادر دارای اقامت قانونی فرانسه بوده و ثبت نام در سیستم Sécurité Sociale باشد؛ هزینه های زایمان به طور گسترده ای تحت پوشش بیمه قرار می گیرد. پوشش های اصلی شامل:
- مراقبت های دوران بارداری (ویزیت ها، آزمایش ها، سونوگرافی ها)
- هزینه زایمان طبیعی یا سزارین
- بستری در بیمارستان دولتی
- مراقبت های پس از زایمان برای مادر و نوزاد
طبق مقررات بیمه سلامت فرانسه از ماه ششم بارداری تا 12 روز پس از زایمان، هزینه ها معمولاً تا 100٪ توسط Assurance Maladie پرداخت می شود. در صورت داشتن بیمه تکمیلی (Mutuelle)، حتی هزینه های جانبی نیز پوشش داده می شود. در عمل، بسیاری از مهاجران دارای بیمه دولتی، هزینه ای بسیار محدود یا نزدیک به صفر برای زایمان پرداخت می کنند.
زایمان در فرانسه بدون بیمه درمانی
در صورتی که مادر فاقد بیمه درمانی دولتی باشد یا هنوز تحت پوشش بیمه درمانی قرار نگرفته باشد؛ هزینه زایمان به صورت آزاد (out-of-pocket) محاسبه می شود. برآورد تقریبی هزینه ها:
- زایمان طبیعی در بیمارستان دولتی: چند هزار یورو (به طور متوسط 3 هزار یورو)
- زایمان سزارین: به مراتب پرهزینه تر (تا 5 هزار یورو)
- زایمان در کلینیک خصوصی: هزینه به طور قابل توجهی بالاتر (5 هزار تا 10 هزار یورو)
در این شرایط بیمارستان موظف به ارائه خدمات درمانی است اما صورتحساب به نام مادر صادر می شود و باید تسویه گردد. به همین خاطر بهتر است که بیمه ای خصوصی را انتخاب کنید که بتوانید سطح پوشش هزینه های خود را بالاتر برده و از خدمات بهتر و با کیفیت تری استفاده نمایید. اطلاعات مربوط به بیمه درمانی، هزینه ها و پوشش زایمان به صورت رسمی در وبسایت ameli.fr منتشر شده است.
اخذ اقامت فرانسه از طریق تولد فرزند
طبق قانون تولد فرزند در فرانسه، اعطای تابعیت این کشور نیاز به پیوند خونی دارد و برای فرزندی که از والدینی غیر فرانسوی متولد شده است، نیز امکان دریافت تابعیتی فرانسوی وجود ندارد. یکی از رایج ترین تصورات نادرست در حوزه مهاجرت به فرانسه این است که تولد فرزند در خاک فرانسه، به طور خودکار منجر به دریافت اقامت برای والدین خارجی می شود. در حالی که بر اساس قوانین مهاجرت و تابعیت فرانسه، چنین حقی به صورت مستقیم وجود ندارد.
با وجود عدم اعطای اقامت خودکار، تولد و رشد کودک در فرانسه می تواند در بلند مدت تأثیر حقوقی مهمی بر وضعیت والدین داشته باشد؛ به ویژه در صورتی که کودک شرایط دریافت تابعیت فرانسه را احراز کند. فرض کنید کودکی از والدین خارجی در فرانسه متولد شده است؛ این کودک تا سن 13 سالگی به طور واقعی و مستمر در فرانسه زندگی کرده و در سیستم آموزشی این کشور تحصیل کرده است.
در این شرایط کودک می تواند طبق ماده 21-11 قانون مدنی فرانسه، در سن 13 سالگی (با رضایت والدین) درخواست دریافت تابعیت فرانسه را ارائه دهد. پس از اخذ تابعیت فرانسوی توسط کودک، والدین او به طور خودکار اقامت دریافت نمی کنند؛ اما می توانند بر اساس قوانین مهاجرتی، برای اقامت به عنوان «والدین کودک فرانسوی» اقدام کنند.
امیدواریم که با قوانین و شرایط اقامت و تابعیت فرانسه با تولد فرزند آشنا شده باشید، اما اگر هنوز هم سوال یا ابهامی در ذهن دارید و یا مایل به شناخت دیگر روش های مهاجرتی پرطرفدار نظیر تحصیل در فرانسه هستید، فرم مشاوره رایگان را تکمیل نموده تا مشاورین موسسه رجبی در اسرع وقت با شما تماس حاصل کرده و به سوالاتتان پاسخ دهند.
بله، تولد کودک چه در این کشور و چه در خارج از این کشور، در صورتی که حداقل یکی از والدین کودک دارای تابعیت و پاسپورت فرانسوی باشد به کودک نیز می رسد و فرزند می تواند تابعیت و پاسپورت فرانسوی به دست آورد.
شهروندان ایرانی در صورتی که با یک فرانسوی ازدواج کرده باشند؛ فرزندشان دارای تابعیت فرانسوی خواهد شد. همچنین اگر فرزندشان در فرانسه متولد شده و از 11 تا 18 سالگی حداقل 5 سال را در این کشور حضور و تحصیل کرده باشد می تواند به تابعیت فرانسوی برسد.
تولد کودک در فرانسه وضعیت اقامتی غیرقانونی والدین را قانونی نمی کند؛ کودک نیز تابعیت فرانسوی فوری دریافت نمی کند؛ اما کودک همچنان از حقوق پایه مانند ثبت تولد و خدمات درمانی ضروری برخوردار است.
بله، طبق قوانین فرانسه، حتی افراد فاقد اقامت قانونی می توانند از خدمات درمانی اورژانسی و زایمان بهره مند شوند.
به صورت مستقیم خیر، اما ممکن است در بررسی های انسان دوستانه بلند مدت به طور محدود مورد توجه قرار گیرد.